آیا در انتخاب عنوان/موضوع پایان نامه/رساله آزادیم؟

سوالی که بارها از من پرسیده می شود اینکه آیا دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری در انتخاب عنوان یا موضوع پایان نامه و رساله خود آزاد است؟

در نظر داشته باشید که اصولا در انتخاب عنوان و موضوع تحقیق کارشناسی ارشد و دکتری خود باید به نکات زیر توجه نمائید:
۱- موضوع تحقیق شما حتما باید در دامنه رشته و گرایشتان باشد. در صورتی که موضوع یا عنوان به رشته یا گرایش نخورد، در شورای پژوهشی گروه که پروپوزال مورد بررسی قرار می گیرد، یقینا مورد تائید قرار نمی گیرد. اصولا یکی از کمک هایی که استاد راهنما باید ارائه دهد ، هدایت و جهت دهی دانشجو به سمت انتخاب موضوعی است که در دامنه رشته و گرایش است.

۲- در صورتی که به شدت علاقمند باشید که روی موضوعی خاص کار کنید که با رشته و گرایشتان تطابق ندارد ، می توانید موارد زیر را مورد استفاده قرار دهید . البته به شرطی که گروه آموزشی و شورایی که پروپوزال را تائید می کند ، چنین مواردی را مورد پذیرش قرار دهد :

  • جامعه آماری مورد بررسی خود را در دامنه گرایش انتخاب نمائید. بطور مثال قصد دارید به عنوان دانشجوی رشته مدیریت صنعتی، موضوعی در دامنه رشته مدیریت دولتی انتخاب کنید، در این حالت می توانید ( به شرط پذیرش گروه آموزشی و شورای فوق الذکر ) ، جامعه آماری از صنعت انتخاب نمائید.
  • از تکنیک های خاص رشته و گرایش خودتان استفاده نمائید. بطور مثال قصد دارید به عنوان دانشجوی رشته مدیریت صنعتی، موضوعی در دامنه رشته مدیریت دولتی انتخاب کنید، در این حالت می توانید ( به شرط پذیرش گروه آموزشی و شورای فوق الذکر ) ،  در انجام تحقیق خود از تکنیک ها و مفاهیم خاص مدیریت صنعتی نظیر تولید ناب، کنترل کیفیت، یا روش های کمی در پژوهش عملیاتی استفاده نمائید .

نکته مهم این است که حتما استاد راهنما یا مشاور شما نیز باید در حوزه تخصصی رشته و گرایشتان باشد.

 

چگونه موضوع پایان نامه انتخاب نمائیم؟

تقریبا تمامی دانشجویان دوره های کارشناسی ارشد و دکتری ، بارها از خود می پرسند که ” روی چه موضوعی به عنوان پایان نامه یا رساله  کار کنم؟ ”

بارها هم دانشجویان محترم ، از طرق مختلف این سوال را از من می پرسند که ” چگونه موضوع پایان نامه انتخاب نمائیم؟”
برای پاسخگویی به این پرسش مهم، به موارد زیر دقت و عمل نمائید:
۱- اگر دانشجویی هستید که هنوز در کلاس های درسی مقطع ارشد یا دکتری حاضر می شوید، در انتهای دفتر خود صفحه /صفحه هایی را آزاد بگذارید تا وقتی در حین کلاس، استاد پیشنهاد داد که فلان موضوع خوب است برای پایان نامه ، آن را سریع در آن صفحه یاد داشت نمائید تا بعدا سر صبر در موردش فکر کنید.

۲- مراجعه به سایت سازمان ها و شرکت ها.

شرکت ها روی سایت خود، بخشی دارند به نام ” حمایت از طرح های پژوهشی ” و در آن به تعریف موضوعاتی که برای سازمان مهم است پرداخته اند . با مراجعه به آن لیست و انتخاب موضوع می توانید باری از دوش سازمان برداشته و از منافع مالی آن نیز بهره مند گردید. چرا که شرکت ها طی قرار دادی ، بخشی از هزینه مربوط به تحقیق را به محقق پرداخت می نمایند.

۳- سوال تحقیق ذهن محقق

محققین هوشیار، معمولا سوالات بیشماری دارند که می توانند مبنایی برای تحقیقات کارشناسی ارشد یا دکتری قرار گیرند. بدیهی است که نتیجه چنین تحقیقی، کشف پاسخ سوال ذهنی محقق خواهد بود که بسیار هم دلنشین است .

شخصا چنین تجربه ای را در مقطع دکتری دارم .

۴- مراجعه به اساتید

معمولا اساتید با توجه به برخورد با موضوعات متعدد علمی، سوالات مختلف و موضوعات گوناگون تحقیقاتی در ذهن دارند که می توانند آن ها را با دانشجویان خود طرح نموده و هدایت تحقیق آنان را هم بر عهده بگیرند. شخصا در دفتر یادداشتی که معمولا همراه دارم، ایده های تحقیقاتی را می نگارم و هنگامی که دانشجویی مراجعه می نماید، بعد از ارزیابی توانایی وی، موضوعی را از لیست خود به وی پیشنهاد می دهم .

۵- ارجاع موضوع تحقیق توسط افراد یا سازمانها

در چنین حالتی، ممکن است سازمانی که در آن شاغلید ، مشکلی از مشکلات خود را به عنوان موضوع تحقیق با شما در میان گذارده و کمک های لازم برای انجام مراحل تحقیق در سازمان خود را برای دانشجو فراهم نماید.

۶- پیشنهاد اصلی

اصلی ترین پیشنهادی که دارم این است که :
لیستی از کلید واژه هایی که دوست دارید بعد از نگارش پایان نامه ، در آن کلید واژه ، معروف و شماره یک ایران باشید را تهیه نمائید. با کمک استاد راهنمای خود ( یا استادی که مایلید مسئولیت راهنمایی شما را بر عهده بگیرد ) نسبت به انتخاب کلید واژه اصلی اقدام نموده و از این طریق سوال تحقیق و … را فراهم نموده و تحقیق خود را پیش ببرید.

برایتان آرزوی موفقیت می نمایم و با افتخار اگر سوالی دارید در کنارتان خواهم بود