چیستی و دامنه شمول مدیریت منابع انسانی

مدیریت منابع انسانی ۱

چیستی و دامنه شمول مدیریت منابع انسانی

 

دکتر رامبد باران دوست

هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام (ره ) شهرری-مشاور تائید صلاحیت دار

 

امروزه مدیران برای دستیابی به اهداف تعریف شده باید با توجه به محدودیت‌های سازمانی تلاش نمایند، محدودیت هایی همچون نقدینگی، تجهیزات مناسب، نیروی انسانی ماهر و کارآمد . از آنجایی که با توجه به شرایط نمی‌توان سازمانی را یافت که بدون محدودیت فعالیت نماید ، می‌توان اشاره نمود که همه سازمان‌ها دارای محدودیت‌هایی متناسب با شرایط خود می‌باشند، حتی اگر سازمان در صدر لیست بهترین شرکتهای تراز جهانی هم باشد باز به اندازه خود، محدودیت هایی را پیش رو دارد. در کنار محدودیت‌ها، مدیران مکلفند با استفاده از منابعی که در اختیار دارند سازمان را به سمت بیشترین تحقق هدف رهبری نمایند .البته می توان به عنوان یک پیش فرض منطقی پذیرفت که محدودیت ها و امکانات معمولا در دو طرف یک طیف قرار می گیرند که از دو طرف، مدیران را در مقابل انتظارات و خواسته هایی که دارند، تحت فشار قرار می دهند.

از گذشته تا کنون، صاحب‌نظران فراوانی در مورد منابع سازمانی صحبت نموده اند. دیدگاه‌های مختلفی نیز ارائه شده اند ، اما با این حال می‌توان اظهار نموده وجه مشترک همه این نظریات شامل چهار منبع اصلی : منابع مالی (نقدینگی )، ماشین‌آلات و تجهیزات، مواد اولیه و منابع انسانی می باشد.ممکن است نظریات محققین و اندیشمندان دیگری را یافت که بیش از این چهار منبع در آنها ذکر شده باشد اما به عنوان وجه مشترک و پذیرفته شده همه نظریات، چهار منبع فوق الذکر ، قابل طرح می باشند.

چنانکه مشاهده می شود ، منابع انسانی در کنار سایر منابع سازمانی باید تحت رهبری و هدایت مدیران چنان قرارگیرند تا بتوانند هم اندازه سایر منابع به خلق دارایی و ثروت اقدام نمایند.در واقع مدیریت باید هنر استفاده صحیح از منابع انسانی را چنانی داشته باشد که بتوانند تولید کننده ثروت گردند. ذکر این نکته نیز مهم است که دارا بودن منابع انسانی کارآمد و موثر می تواند موجب بهره برداری اثربخش و کارا از سایر منابع نیز می گردد اما هرچقدر که نقدینگی، مواد اولیه مناسب و ماشین آلات مدرن هم در اختیار داشته باشید ، با این حال می توانید بدون وجود منابع انسانی مناسب ، بهره برداری صحیحی از این منابع نمی توان داشت. ضمن آنکه تفاوت بنیادین مدیریت منابع انسانی با سه منبع دیگر در وجود عناصری چون حیات ، قوه تعقل ، انگیزش و احساس بشری می‌باشد که در سه منبع دیگر یافت نمی‌شود . چرا که اصولاً سه منبع دیگر موجود زنده نیستند ، قوه تعقل ندارند ، تحت تأثیر عوامل درونی و محیطی برانگیخته نمی‌شوند و در نهایت فاقد احساسات بشری هستند.این خصوصیات در عمل موجب بروز بعضی پدیده هایی می گردند که مدیران بارها آنها را تجربه نموده اند :

  • موجود زنده بودن منابع انسانی : هیچگاه مدیران با نقدینگی، ماشین آلات و مواد اولیه اختلاف نظر ، تعارض ، چالش و مواردی از این دست پیدا نمی کنند اما بخش عمده ای از ساعات و انرژی روزانه خود را درگیر مسایل و مشکلات تیم های کاری در سازمان هستند .
  • قوه تعقل نیروی انسانی : این قوه که در سه منبع دیگر مشاهده نمی شود هم به عنوان توانی فزاینده در کارکنان ، آثار خلاقانه، حل مشکل و در نهایت پیشبرنده دارد و هم می تواند نیرویی منفی برای مانع تراشی و ممانعت از پیشرفت محسوب گردد.
  • متاثر از عوامل درونی و بیرونی : نیروی انسانی از عوامل درونی همچون انگیزش، ادراک، یادگیری ، شخصیت و مواردی از این دست تاثیر می پذیرد که موجب می شود مدیران با پدیده هایی ناشناخته و گیج کننده مواجه باشند.

چنین خصوصیاتی باعث می‌شوند تا برخلاف مدیریت مالی، مدیریت تولید ، مدیریت نگهداری و تعمیرات و سایر انواع مدیریت در سازمان‌ها ، مدیریت منابع انسانی دربرگیرنده دشواری‌ها ، ابهام‌ها ، مخاطرات و نگرانی‌های فراوانی برای مدیران البته ذی‌نفعان سازمان باشد .

در کنار موارد اشاره شده باید پیرامون دامنه شمول ” مدیریت منابع انسانی ” نیز توضیح داد. گروهی معتقدند منابع انسانی صرفاً در برگیرنده کارکنان رسمی و قراردادی سازمان بوده که مشخصاً از شرکت حقوق و دستمزد دریافت می‌کنند. عده‌ای دیگر معتقدند که پیمانکاران فعال در سازمان نیز در دامنه تعریف منابع انسانی سازمان می گنجند، چرا که آنها نیز در تولید کالا و ارائه خدمات به مشتریان نقش داشته و می‌توانند مؤثر واقع شوند. عده ای دیگر هم هستند که دامنه شمول منابع انسانی را نه تنها کارکنان و پیمانکاران بلکه تأمین‌کنندگان منابع اولیه و فروشندگان کالا و خدمات (عوامل پیش و پس از سازمان ) معرفی می‌نمایند . این گروه معتقدند که تأمین رضایت مشتری صرفاً از طریق فعالیت‌های کارکنان و پیمانکاران میسر نمی‌گردد بلکه تأمین‌کنندگان منابع اولیه و فروشندگان نیز در این مهم سهم دارند .

تعریف دامنه شمول منابع انسانی در سازمان از آن جهت اهمیت دارد که اجرای وظایف مدیریت منابع انسانی برای تمامی حد و حدود تعریف‌شده می‌تواند برای سازمان بار مالی و مسئولیتی بهمراه بیاورد . فرض کنید که می‌خواهید به منابع انسانی خود پاداش بدهید . تنها با تعریف و تبیین دامنه شمول منابع انسانی سازمان است که هم بودجه و هم تعداد نفرات دریافت‌کننده پاداش مشخص می‌گردد. تعریف یک استراتژی مشخص در این زمینه می تواند کمک کند تا بدانید باید به کارکنان، پیمانکاران ، تامین کنندگان و فروشندگان پاداش بدهید یا بعضی از ایشان یا همه آنها یا ترکیبی از ایشان. این نمونه را می‌توانید به سایر فعالیت‌های مدیریت منابع انسانی در سازمان خود تعمیم دهید .

منبع : روزنامه فرصت امروز

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *